https://wrcc.qom.ac.ir/ منابع آب و تغییر اقلیم fa daily 1 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0330 Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://wrcc.qom.ac.ir/article_4664.html هدف: در این پژوهش، آسیب‌پذیری کیفی آب‌های زیرزمینی دشت اصفهان نسبت به آلودگی نیترات تحت تأثیر تغییر اقلیم با استفاده از مدل DRASTIC در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) ارزیابی شد.روش: برای این منظور، هفت پارامتر اصلی مدل شامل عمق سطح ایستابی، تغذیه خالص، جنس محیط آبدار، نوع خاک، توپوگرافی، اثر ناحیه غیراشباع و هدایت هیدرولیکی مورد تحلیل قرار گرفت. داده‌های اقلیمی از مدل‌های جهانی CMIP6 تحت سناریوهای RCP4.5 و RCP8.5 استخراج و برای تعدیل پارامترهای اقلیمی مدل به‌کار گرفته شد.یافته‌ها: نتایج نشان دادند که شاخص آسیب‌پذیری DRASTIC در شرایط پایه بین ۸۳ تا ۲۱۸ متغیر بوده و حدود ۲۳ درصد از سطح دشت در طبقات «زیاد» و «بسیار زیاد» قرار دارد. ضریب همبستگی بین شاخص آسیب‌پذیری و غلظت نیترات اندازه‌گیری‌شده برابر با 0.84 به‌دست آمد که بیانگر دقت بالای مدل در پیش‌بینی نواحی آلوده است. در افق ۲۰۵۰، شاخص آسیب‌پذیری در سناریوی RCP4.5 حدود ۹ درصد و در سناریوی RCP8.5 حدود ۱۷ درصد افزایش یافت. این افزایش ناشی از کاهش بارندگی، افت سطح ایستابی و کاهش تغذیه طبیعی آبخوان است.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که تغییر اقلیم با افزایش تمرکز نیترات، پایداری کیفی منابع آب زیرزمینی دشت اصفهان را تهدید می‌کند. بنابراین پیشنهاد می‌شود اعمال سیاست‌های کاهش مصرف کودهای نیتروژنی، اصلاح الگوی کشت و ایجاد سامانه‌های پایش پیوسته نیترات در مناطق پرخطر در دستور کار مدیریت منابع آب قرار گیرد. https://wrcc.qom.ac.ir/article_4667.html هدف: هدف از تحقیق حاضر، آسیب‌شناسی عملکرد سدهای برق‌آبی ایران تحت تأثیر تغییر اقلیم و بررسی ظرفیت و امکان جایگزینی تدریجی آن‌ها با انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی و بادی است.روش: این پژوهش با استفاده از روش مروری–تحلیلی و با بررسی مطالعات، گزارش‌ها و سناریوهای تغییر اقلیم، اثرات تغییر اقلیم بر تولید برق‌آبی ایران و ظرفیت توسعه انرژی‌های خورشیدی و بادی را ارزیابی کرده و تجارب جهانی در زمینه تلفیق منابع تجدیدپذیر را مورد تحلیل قرار داده است.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهند که تحت سناریوهای مختلف تغییر اقلیم، تولید برق‌آبی ایران بین ۹ تا ۹۱ درصد کاهش یافته و سهم آن از کل تولید برق کشور از حدود ۱۵ درصد به کم‌تر از ۸ درصد خواهد رسید. در مقابل، ایران با حدود ۳۰۰ روز آفتابی در سال، ظرفیت تولید بیش از 5/56 گیگاوات انرژی خورشیدی و 20443 گیگاوات‌ساعت انرژی بادی را دارا است. هم‌چنین، تجربه کشورهای مختلف بیانگر آن است که تلفیق نیروگاه‌های برق‌آبی با منابع خورشیدی و بادی، ریسک ناشی از خشک‌سالی و نوسانات اقلیمی را کاهش می‌دهد؛ هرچند توسعه این رویکرد در ایران با چالش‌های اقتصادی، فنی، قانونی و اجتماعی همراه است.نتیجه‌گیری: تنوع‌بخشی به سبد انرژی کشور از طریق توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، اصلاح سیاست‌های حمایتی و یارانه‌ای، رفع موانع سرمایه‌گذاری و بهره‌گیری از سامانه‌‌های ترکیبی برق‌آبی-خورشیدی-بادی، می‌تواند راه‌کاری مؤثر برای افزایش امنیت انرژی و کاهش آسیب‌پذیری بخش برق در برابر تغییر اقلیم باشد.